“પાણી નહીં તો વોટ નહીં” : રાધનપુરના નજુપુરા ગામે ચૂંટણી બહિષ્કારની ગ્રામજનોની ચીમકી
10 વર્ષથી નર્મદાના સિંચાઈ પાણીથી વંચિત ગામ, ખેતી બરબાદ થતાં 500થી વધુ લોકો હિજરત કરવા મજબૂર
ગ્રામજનોએ ગામના મુખ્ય માર્ગો અને જાહેર સ્થળોએ વિરોધના બેનરો લગાવી પોતાની વેદના અને ચેતવણી જાહેર રીતે વ્યક્ત કરી..
કેપિટલ મેસેજ, ન્યુઝ
More Read
પાટણ જિલ્લાના રાધનપુર તાલુકાના નજુપુરા ગામમાં નર્મદાના સિંચાઈ પાણીના ગંભીર પ્રશ્ને હવે ઉગ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. છેલ્લા દસ વર્ષથી નર્મદાનું પૂરતું સિંચાઈ પાણી ન મળતા કંટાળેલા ગ્રામજનોએ હવે આગામી સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણીનો બહિષ્કાર કરવાની ચીમકી ઉચ્ચારી છે. ગામના લોકોએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, “જ્યાં સુધી નર્મદાનું પાણી નહીં મળે, ત્યાં સુધી વોટ નહીં”. આક્રોશિત ગ્રામજનોએ ગામના મુખ્ય માર્ગો અને જાહેર સ્થળોએ વિરોધના બેનરો લગાવી પોતાની વેદના અને ચેતવણી જાહેર રીતે વ્યક્ત કરી છે.
નજુપુરા ગામના લોકોનો આક્ષેપ છે કે વર્ષો પહેલા નર્મદા વિભાગ દ્વારા ગામ સુધી અંડરગ્રાઉન્ડ પાઇપલાઇન નાખવામાં આવી હતી. તે સમયે ગામજનો અને ખેડૂતોમાં આશાનું કિરણ જાગ્યું હતું કે હવે ખેતરો સુધી પૂરતું સિંચાઈનું પાણી પહોંચશે, સૂકાં ખેતરો લીલાછમ બનશે અને ખેતીને નવી જીવાદોરી મળશે. પરંતુ સમય જતાં આ આશા નિરાશામાં ફેરવાઈ ગઈ છે. પાઇપલાઇન હોવા છતાં પાણીની સમસ્યા યથાવત રહેતાં ખેડૂતો અને ગ્રામજનોમાં ભારે અસંતોષ વ્યાપ્યો છે.
ગ્રામજનોના જણાવ્યા મુજબ, નર્મદાના પાણીના અભાવે ગામની આશરે 700થી 1000 વીઘા જેટલી જમીન સૂકી ભઠ્ઠ બની ગઈ છે. વર્ષોથી વરસાદ પર આધારિત ખેતી કરવી પડે છે, પરંતુ અનિયમિત વરસાદ અને સિંચાઈની અછતને કારણે પાકનું ઉત્પાદન સતત ઘટતું ગયું છે. જેના કારણે ખેતી પર નિર્ભર પરિવારોની આર્થિક સ્થિતિ હચમચી ગઈ છે. ખેતી સાથે જોડાયેલા અનેક પરિવારો દેવાના બોજા નીચે દબાયા છે અને રોજગાર માટે ગામ છોડવાની ફરજ પડી રહી છે.
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે સિંચાઈનું પાણી ન મળતાં માત્ર ખેતી જ નહીં, પરંતુ પશુપાલન વ્યવસાય પણ ગંભીર અસર હેઠળ આવ્યો છે. ચારા અને પાણીની તંગીને કારણે પશુધન જાળવવું મુશ્કેલ બન્યું છે. પરિણામે ગામના ઘણા પરિવારો માટે જીવનનિર્વાહના પરંપરાગત સાધનો પણ ખોરવાઈ ગયા છે. આ પરિસ્થિતિએ ગામની સામાજિક અને આર્થિક રચનાને ઝંઝોડી નાખી છે.
નજુપુરા ગામમાં પાણીની સમસ્યાએ હવે માત્ર ખેતીનો પ્રશ્ન નહીં, પણ હિજરત, બેરોજગારી અને સામાજિક સંકટનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. ગ્રામજનોના દાવા મુજબ, પાણીના અભાવે અત્યાર સુધીમાં ગામમાંથી 500થી વધુ લોકો રોજગાર અને જીવનયાપન માટે અન્યત્ર હિજરત કરવા મજબૂર બન્યા છે. યુવાનો અને કામદાર વર્ગ ગામ છોડતાં ગામની વસ્તી અને ગ્રામજીવન બંને પર અસર પડી છે. એક સમયે ખેતી અને પશુપાલનથી જીવંત રહેલું ગામ આજે અછત, નિરાશા અને અસંતોષનો સામનો કરી રહ્યું છે.
ગામજનોનું કહેવું છે કે પાણીની અછતના કારણે લગ્ન જેવા સામાજિક પ્રસંગો પણ અસરગ્રસ્ત બન્યા છે. ખેતી બરબાદ અને આવકના સ્ત્રોત ઘટતાં અનેક પરિવારોમાં દીકરા-દીકરીઓના લગ્ન કરવામાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ રહી છે. ગ્રામજનોના જણાવ્યા પ્રમાણે, ગામની નબળી પરિસ્થિતિને કારણે કેટલાક પરિવારોને લગ્ન અને ભવિષ્યની સુરક્ષા માટે પણ ગામ છોડવાની ફરજ પડી રહી છે. આ રીતે પાણીનો પ્રશ્ન હવે માત્ર ખેતી કે વિકાસનો મુદ્દો નહીં, પરંતુ ગામના અસ્તિત્વ સાથે જોડાયેલો જીવંત પ્રશ્ન બની ગયો છે.
ગામના આગેવાનો અને ખેડૂતોનો આક્ષેપ છે કે આ પ્રશ્ન અંગે નર્મદા વિભાગ તેમજ સંબંધિત તંત્રને અનેક વખત રજૂઆતો કરવામાં આવી હોવા છતાં કોઈ નક્કર કાર્યવાહી થઈ નથી. વારંવાર રજુઆતો, વિનંતીઓ અને મૌખિક-લખિત રજૂઆતો છતાં સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ ન આવતા ગ્રામજનોમાં તંત્ર પ્રત્યે ભારે રોષ ફેલાયો છે. લોકોનો આક્ષેપ છે કે વર્ષો સુધી માત્ર આશ્વાસન અપાયું, પરંતુ હકીકતમાં ગામ સુધી પૂરતું પાણી પહોંચાડવા કોઈ ગંભીર પ્રયાસ જોવા મળ્યો નથી.
આખરે ગ્રામજનોએ એકસંપ થઈને આગામી સ્થાનિક સ્વરાજની તાલુકા અને જિલ્લા પંચાયતની ચૂંટણીનો બહિષ્કાર કરવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. ગામમાં લગાવવામાં આવેલા બેનરોમાં સ્પષ્ટ લખવામાં આવ્યું છે કે, “પાણી નહીં તો વોટ નહીં”. સાથે જ ગામજનોએ ચેતવણી આપી છે કે જ્યાં સુધી નર્મદાનું સિંચાઈ પાણી ગામ સુધી નિયમિત રીતે પહોંચાડવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી કોઈપણ રાજકીય પક્ષના નેતા, ઉમેદવાર કે કાર્યકર્તાએ પ્રચાર માટે ગામમાં પ્રવેશ ન કરવો.
સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણી પૂર્વે નજુપુરા ગામમાં ઊભી થયેલી આ પરિસ્થિતિએ હવે રાજકીય ગરમાવો વધારી દીધો છે. સામાન્ય રીતે ચૂંટણી સમયે વિકાસના વચનો અને રાજકીય દાવપેચો વચ્ચે મતદારોનું મન જીતવાની હોડ રહેતી હોય છે, પરંતુ નજુપુરા ગામે મૂળભૂત જરૂરિયાત એવા પાણીના પ્રશ્ને જ સીધી લડત શરૂ કરી દીધી છે. ગ્રામજનોનો આ નિર્ણય માત્ર વિરોધ નહીં, પરંતુ વર્ષો જૂની વેદનાનો ઉગ્ર પ્રતિકાર માનવામાં આવી રહ્યો છે.
હવે જોવાનું એ રહ્યું કે સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણી પહેલાં તંત્ર અને નર્મદા વિભાગ નજુપુરા ગામના પાણી પ્રશ્ને કોઈ તાત્કાલિક અને અસરકારક નિર્ણય લે છે કે નહીં. કારણ કે જો સમયસર ઉકેલ નહીં આવે, તો નજુપુરા ગામનો આ ચૂંટણી બહિષ્કારનો મુદ્દો માત્ર એક ગામ પૂરતો સીમિત નહીં રહે, પરંતુ સમગ્ર વિસ્તારમાં પાણી, ખેતી અને ગ્રામ વિકાસના પ્રશ્નોને લઈને મોટો રાજકીય અને સામાજિક મુદ્દો બની શકે છે.
રિપોર્ટ. અનિલ રામાનુજ રાધનપુર, પાટણ
