જાખોત્રા–ચારણકા રોડ પર જંગલ કટીંગના આક્ષેપો : વન વિભાગની કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો
ગરનાળાના કામના નામે ધોકાવાડા જંગલ વિસ્તારમાં બાવળ સહિતની વનસ્પતિ કાપવાના આક્ષેપો : છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી બાંધકામ સામગ્રીના ઢગલા અને મજૂરોના ઝૂંપડાં હોવાની ચર્ચા, વન્યજીવોના મુક્ત અવરજવર સામે પણ સવાલો
કામ આપનાર એજન્સી, જંગલ વિસ્તારમાં સામગ્રી રાખવાની મંજૂરી, સ્થળ તપાસ અને પંચનામા અંગે તંત્ર પાસે જવાબની માંગ : ઉચ્ચ વન અધિકારીઓ દ્વારા તટસ્થ તપાસ કરાવવાની સ્થાનિકોની માગ
More Read
કેપિટલ મેસેજ
Capital message
પાટણ : સાંતલપુર તાલુકાના જાખોત્રાથી ચારણકા તરફ જતા માર્ગ પર ગરનાળાના બાંધકામ દરમિયાન ધોકાવાડા જંગલ વિસ્તારમાં બાવળ સહિતની વનસ્પતિનું કટીંગ કરવામાં આવી રહ્યું હોવાના આક્ષેપો સામે આવ્યા છે. રોડકામના નામે જંગલ વિસ્તારમાં મોટા પ્રમાણમાં વનસ્પતિ દૂર કરવામાં આવી હોવાની સ્થાનિકોમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે, ત્યારે સમગ્ર મામલે વન વિભાગની કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે.
સ્થાનિકોના જણાવ્યા મુજબ, ગરનાળાના કામ દરમિયાન જંગલ વિસ્તારમાં બાવળ કાપીને રસ્તો બનાવવામાં આવ્યો હોવાના આક્ષેપો છે. આ ઉપરાંત નાડા નાખવાનું કામ કઈ એજન્સીને સોંપવામાં આવ્યું છે અને તે એજન્સી દ્વારા છેલ્લા આશરે ત્રણ મહિનાથી જંગલ વિસ્તારમાં બાંધકામ સામગ્રી તથા અન્ય સામાન રાખવામાં આવ્યો હોવાની પણ ચર્ચા છે. જો જંગલ વિસ્તારનો ઉપયોગ લાંબા સમયથી બાંધકામ સામગ્રીના સંગ્રહ માટે કરવામાં આવી રહ્યો હોય, તો આ અંગે સંબંધિત વિભાગની મંજૂરી અને દેખરેખની પ્રક્રિયા તપાસનો વિષય બને છે.
ત્રણ મહિનાથી જંગલ વિસ્તારમાં સામાનના ઢગલા? એજન્સીની કામગીરી સામે સવાલો
સ્થાનિકોમાં ચાલી રહેલી ચર્ચા મુજબ, નાડા નાખવાના કામ સાથે સંકળાયેલી એજન્સી દ્વારા છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી ધોકાવાડા જંગલ વિસ્તારમાં બાંધકામ સામગ્રી સહિતનો સામાન મૂકવામાં આવ્યો હોવાના આક્ષેપો છે. જંગલ વિસ્તારને કામચલાઉ સંગ્રહસ્થળ તરીકે ઉપયોગમાં લેવા માટે પરવાનગી આપવામાં આવી હતી કે કેમ, તે અંગે સત્તાવાર સ્પષ્ટતા સામે આવી નથી.
સ્થાનિકો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે, કામ કઈ એજન્સીને સોંપવામાં આવ્યું છે? જંગલ વિસ્તારમાં સામાન રાખવાની લેખિત મંજૂરી લેવામાં આવી છે કે કેમ? સામાન રાખવા માટે નક્કી કરાયેલ સ્થળ અને સમયગાળો કયો છે? તેમજ આ કામગીરી અંગે વન વિભાગના સંબંધિત અધિકારીઓ દ્વારા નિયમિત સ્થળ તપાસ કરવામાં આવી છે કે નહીં, તે પણ સ્પષ્ટ થવું જરૂરી છે.
જંગલમાં મજૂરોના ઝૂંપડાં હોવાની ચર્ચા : વન્યજીવોની અવરજવર સામે પણ ચિંતા
આ ઉપરાંત જંગલ વિસ્તારમાં કામદારોના ઝૂંપડાં બનાવવામાં આવ્યા હોવાની ચર્ચા પણ સ્થાનિકોમાં ચાલી રહી છે. આ અંગે સત્તાવાર ચકાસણી જરૂરી છે. સ્થાનિકોના જણાવ્યા મુજબ, જંગલ વિસ્તારમાં માનવ અવરજવર અને કામદારોની હાજરી વધવાથી રાત્રિના સમયે વન્યજીવોની મુક્ત અવરજવર પર અસર થતી હોવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
જોકે, આ વિસ્તારમાં વન્યજીવોની અવરજવર કેટલી છે, મજૂરોના ઝૂંપડાં ક્યાં અને કઈ મંજૂરી હેઠળ બનાવવામાં આવ્યા છે તથા તેનાથી વન્યજીવોના કુદરતી માર્ગો અથવા રહેઠાણ પર કોઈ અસર થાય છે કે નહીં, તે અંગે વન વિભાગ દ્વારા સ્થળ તપાસ અને નિષ્ણાત મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે કે કેમ, તે મહત્વનો પ્રશ્ન છે.
જંગલ વિસ્તારમાં બાંધકામ કામગીરી સાથે માનવ વસવાટ જેવી વ્યવસ્થા ઊભી થઈ રહી હોય તો વન્યજીવોના સંરક્ષણ અને સલામતી માટે કયા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે? સ્થાનિકો દ્વારા આ અંગે પણ સ્પષ્ટતા માગવામાં આવી રહી છે.
મંજૂરી વિના કટીંગ થયું કે નિયમ મુજબ કામગીરી?
જંગલ વિસ્તારમાં બાવળ સહિતની વનસ્પતિ કાપવા માટે જરૂરી લેખિત મંજૂરી લેવામાં આવી હતી કે કેમ, તે અંગે સત્તાવાર સ્પષ્ટતા સામે આવી નથી. રોડના ગરનાળાના કામ માટે વન વિભાગની NOC અથવા અન્ય જરૂરી પરવાનગી મેળવવામાં આવી છે કે નહીં, તે પણ તપાસનો વિષય બન્યો છે.
સ્થાનિકો દ્વારા સવાલ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે કે, જંગલ વિસ્તારમાં કટીંગ માટે મંજૂરી કોણે આપી? કેટલા વૃક્ષો તથા વનસ્પતિ દૂર કરવામાં આવી? કટીંગ કરાયેલા લાકડાં અથવા વનસ્પતિનો જથ્થો ક્યાં લઈ જવામાં આવ્યો? અને સમગ્ર કામગીરી દરમિયાન વન કાયદા તથા પર્યાવરણીય નિયમોનું પાલન થયું છે કે નહીં?
વન વિભાગે સ્થળ તપાસ કરી કે માત્ર કાગળ પર કાર્યવાહી?
સમગ્ર મામલે સાંતલપુર નોર્મલ રેન્જ અને સાંતલપુર વિસ્તરણ રેન્જના સંબંધિત અધિકારીઓની કામગીરી અંગે પણ પ્રશ્નો ઊભા થઈ રહ્યા છે. સ્થાનિકોના આક્ષેપ મુજબ, કામ લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યું હોવા છતાં સ્થળ તપાસ કરવામાં આવી છે કે નહીં અને કાયદેસર કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે કે નહીં, તે અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.
શું વન વિભાગ દ્વારા સ્થળ પંચનામું કરવામાં આવ્યું છે? સ્થળ તપાસનો અહેવાલ તૈયાર થયો છે કે કેમ? કટીંગ થયેલી વનસ્પતિનો જથ્થો અને સ્થળની વાસ્તવિક સ્થિતિ નોંધવામાં આવી છે કે નહીં? બાંધકામ સામગ્રી રાખવાની મંજૂરીની ચકાસણી કરવામાં આવી છે કે કેમ? આવા સવાલોના જવાબો સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવાની માંગ ઊઠી રહી છે.
ઉચ્ચ અધિકારીઓ પાસે તટસ્થ તપાસની માંગ
સ્થાનિકો દ્વારા પાટણ જિલ્લાના ઉચ્ચ વન અધિકારીઓ સમક્ષ સમગ્ર મામલે તાત્કાલિક સ્થળ તપાસ કરાવવા, કટીંગની મંજૂરી તથા સંબંધિત દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરવા અને જો નિયમવિરુદ્ધ કામગીરી થઈ હોવાનું બહાર આવે તો જવાબદારો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે.
સાથે જ નાડા નાખવાનું કામ આપનાર એજન્સીની વિગતો, કામનો વર્ક ઓર્ડર, જંગલ વિસ્તારમાં સામાન રાખવાની મંજૂરી, મજૂરોના ઝૂંપડાં અંગેની પરવાનગી તથા વન્યજીવોની અવરજવર પર થતી સંભવિત અસર અંગે પણ તપાસ કરવામાં આવે તેવી માગ છે.
લેતી-દેતીના આક્ષેપોની પુષ્ટિ નથી, તપાસ જરૂરી
આ સમગ્ર મામલે અધિકારીઓને પૈસા મળ્યા હોવા કે કોઈ પ્રકારની લેતી-દેતી થઈ હોવાના આક્ષેપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી. તેથી આવા આક્ષેપો અંગે સત્તાવાર અને નિષ્પક્ષ તપાસ બાદ જ હકીકત સામે આવી શકે છે. હાલ મુખ્ય પ્રશ્ન જંગલ કટીંગની મંજૂરી, બાંધકામ સામગ્રીના સંગ્રહ, મજૂરોના ઝૂંપડાં, સ્થળ તપાસ અને વન વિભાગની કાયદેસરની કાર્યવાહી અંગેનો છે.
જંગલ વિસ્તારના સંરક્ષણ સાથે જોડાયેલા આ મામલે વન વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ દ્વારા નિષ્પક્ષ તપાસ હાથ ધરવામાં આવે, સ્થળની વાસ્તવિક સ્થિતિનો અહેવાલ તૈયાર કરવામાં આવે અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન થયું હોય તો જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે તેવી સ્થાનિકોની માગ છે.
રિપોર્ટ. અનિલ રામાનુજ, પાટણ
