સમીના દાઉદપુરમાં ૩૫૦ વર્ષ જૂની વેજવાસ માતાજીની પરંપરાગત ઉજાણી
તળાવની પાળે અઢારે આલમ એકસાથે જમ્યું : વતનથી દૂર વસતા ગ્રામજનો પણ પરંપરા નિભાવવા દાઉદપુર પહોંચ્યા, ગામની એકતા અને સંસ્કૃતિના દર્શન
ફાડાની લાપસી, ઘી અને દૂધના પ્રસાદ સાથે ભક્તિભાવપૂર્વક ઉજવણી : ૧૪ કોમના લોકો એકત્રિત થઈ માતાજીની આરાધના કરી, સૂતરના ધાગા સાથે ગામની પ્રદક્ષિણા અને ધારવણીની પરંપરા નિભાવી
કેપિટલ મેસેજ
Capital message
સમી : પાટણ જિલ્લાના સમી તાલુકાના દાઉદપુર ગામે ભાદરવા સુદ નોમના પાવન દિવસે આશરે ૩૫૦ વર્ષ જૂની પરંપરા મુજબ વેજવાસ માતાજીની ભવ્ય ઉજાણી ભક્તિભાવ, શ્રદ્ધા અને હર્ષોલ્લાસ સાથે યોજાઈ હતી. ગામની જગતજનની તરીકે પૂજાતા વેજવાસ માતાજીના પાવન પ્રસંગે સમગ્ર ગામમાં ભક્તિમય માહોલ સર્જાયો હતો. ગ્રામજનો, વિવિધ સમાજના આગેવાનો, જાતિબંધુઓ અને ભક્તોએ માતાજીના મંદિરે એકત્ર થઈ પૂજા-અર્ચના કરી નૈવેદ્ય અર્પણ કરી આશીર્વાદ મેળવ્યા હતા.
દાઉદપુર ગામની વેજવાસ માતાજીની ઉજાણીની સૌથી વિશેષ વાત એ છે કે ગામના લોકો તળાવની પાળે એકત્રિત થઈ સામૂહિક રીતે પ્રસાદ તૈયાર કરે છે અને સાથે મળીને ભોજન કરે છે. પરંપરા મુજબ ફાડાની લાપસી, ઘી અને દૂધનો પ્રસાદ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. ગામના વિવિધ જ્ઞાતિ-સમાજના લોકો અઢારે આલમ સાથે હળીમળીને પ્રસાદ બનાવે છે અને એક જ સ્થળે સામૂહિક ભોજન ગ્રહણ કરે છે. આ પ્રસંગે ગામની એકતા, પરસ્પર ભાઈચારો અને સામૂહિક આસ્થાના સુંદર દર્શન જોવા મળ્યા હતા. બહારગામથી આવેલા મહેમાનો તેમજ વતનથી દૂર વસતા ગ્રામજનો પણ ઉજાણીમાં જોડાઈ પ્રસાદ ગ્રહણ કરી પરંપરાને જીવંત રાખે છે.
દાઉદપુર ગામમાં વેજવાસ માતાજીની ઉજાણી માત્ર ધાર્મિક પ્રસંગ નથી, પરંતુ ગામની વર્ષો જૂની પરંપરા, સંસ્કૃતિ અને સામૂહિક એકતાનું પ્રતીક બની રહી છે. રોજગાર તથા અન્ય કારણોસર ગામથી દૂર વસતા અનેક પરિવારો પણ આ પાવન દિવસે પોતાના વતન પરત ફરે છે. માતાજીના દર્શન, પૂજા-અર્ચના અને સામૂહિક પ્રસાદમાં ભાગ લઈ ગ્રામજનો પોતાની પરંપરા નિભાવે છે. ગામના લોકો એકસાથે ભેગા થતાં આ ઉજવણીમાં દાઉદપુરની સામાજિક એકતા અને ભક્તિભાવ સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે.
ગામની પરંપરા મુજબ ઠાકોર સમાજના સોનેતા પરિવાર દ્વારા વિશેષ ધાર્મિક વિધિ કરવામાં આવી હતી. સોનેતા પરિવાર દ્વારા ગામમાં લીલા ડાભડાનું તોરણ બાંધવામાં આવ્યું હતું. ઉપરાંત ગામની ચારેય બાજુ ધારવણી તરીકે કાચા સૂતરના દોરાની પરંપરાગત વિધિ પણ કરવામાં આવી હતી. આ વિધિ પૂર્ણ થયા બાદ ગ્રામજનો પોતાના ઘરે પરત ફર્યા હતા. વર્ષોથી ચાલી આવતી આ પરંપરામાં ગામની સામૂહિક આસ્થા અને ધાર્મિક સંસ્કૃતિનો અનોખો સમન્વય જોવા મળે છે.
દાઉદપુર ગામની સ્થાપના સંવત ૧૭૪૧માં થઈ હોવાનું ગ્રામજનો જણાવે છે. ગામની સ્થાપના સાથે જોડાયેલી પરંપરાઓ આજે પણ લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક જાળવી રહ્યા છે. ગામના માજી સરપંચ રમણભાઈ રાઠોડે જણાવ્યું હતું કે, “અમારા દાઉદપુર ગામની હાલની વસ્તી આશરે ૧,૦૦૦થી ૧,૨૦૦ જેટલી છે. અમારા ગામની સ્થાપના સંવત ૧૭૪૧માં થઈ હતી. ત્યારથી આજદિન સુધી ગામના લોકોમાં સ્થાપના દિનની ઉજવણીને લઈને ખૂબ જ ઉત્સાહ, હરખ અને ઉલ્લાસ જોવા મળે છે. ગામના લોકો આ પરંપરાને ખૂબ જ શ્રદ્ધા અને ભાવનાથી જાળવી રાખે છે.”
દાઉદપુર ગામના સરપંચ શંકરદાસ સાધુએ વેજવાસ માતાજીની પરંપરા અંગે જણાવ્યું હતું કે, “આશરે ૩૫૦ વર્ષ પહેલાં અમારા ગામમાં કોળ નામના કણબી પટેલ રહેતા હતા. વેજવાસ માતાજી તેમની કુળદેવી હતાં. હાલમાં ગામમાં કણબી પટેલ પરિવારનું કોઈ અસ્તિત્વ નથી, તેમ છતાં ગામમાં વસતી તમામ ૧૪ કોમના લોકો વેજવાસ માતાજીને પોતાની કુળદેવી તરીકે માને છે.”
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, “અમારા ગામમાં વેજવાસ માતાજી, નાકોય માતાજી અને ગોગ મહારાજની પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી છે. આજે વેજવાસ માતાજી કોઈ એક પરિવારની નહીં, પરંતુ સમગ્ર દાઉદપુર ગામની કુળદેવી તરીકે પૂજાય છે. આશરે ૩૫૦ વર્ષ પહેલાં ચોળ શાખ ધરાવતા એક કણબી પટેલે આ પરંપરાની શરૂઆત કરી હતી, જે આજે પણ અખંડિત રીતે જળવાઈ રહી છે. ગામના લોકો માતાજીને ગામની તેમજ પોતાના પરિવારની સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે.”
“આ પવિત્ર દિવસે માતાજીની આરાધના કર્યા બાદ સૂતરના ધાગા સાથે ગામની પ્રદક્ષિણા કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ જળ છંટકાવની વિધિ કરવામાં આવે છે. દાઉદપુર ગામમાં આશરે ૧,૨૦૦ લોકોની વસ્તી છે. ગામની તમામ કોમના લોકો સાથે મળીને પોતાની માતૃભૂમિ અને ગામની પરંપરાની ઉજવણી કરે છે. આ પ્રસંગે બહારગામ વસતા ગામના લોકો પણ અચૂક દાઉદપુર આવીને આ પવિત્ર પરંપરામાં જોડાય છે.”
દાઉદપુર ગામના રહેવાસી ગોવિંદભાઈ નાડોદાએ જણાવ્યું હતું કે, “અમારા ગામમાં વેજવાસ માતાજીની ઉજાણી વર્ષોથી ચાલી આવે છે. આ દિવસે ગામના તમામ જ્ઞાતિ-સમાજના લોકો માતાજીના મંદિરે આવે છે અને ઉજાણીનો પ્રસાદ તૈયાર કરે છે. પ્રસાદમાં લાપસી, ઘી અને દૂધ બનાવવામાં આવે છે. ગામના લોકો એકત્રિત થઈ માતાજીનો પ્રસાદ ગ્રહણ કરી ધન્યતા અનુભવે છે.”
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, “અમારું ગામ શ્રીદેવનગર તથા દાવુદના નામથી પણ ઓળખાય છે. ગામમાં આશરે ૩૫૦ વર્ષથી વધુ સમયથી ઉજાણીની પરંપરા ચાલી આવે છે. સમગ્ર ગામ તળાવના કાંઠે આવીને ફાડાની લાપસીનો પ્રસાદ તૈયાર કરે છે. અઢારે આલમ સાથે મળીને સામૂહિક રીતે પ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે. બહારથી આવેલા મહેમાનો પણ સાથે જમે છે. ગામની એકતા જળવાઈ રહે અને માતાજીની કૃપા બની રહે તે હેતુથી વર્ષોથી આ ઉજાણી ઉજવવામાં આવે છે.”
વેજવાસ માતાજીના પાવન પ્રસંગે સમગ્ર દાઉદપુર ગામના ગ્રામજનો તથા ભક્તોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. માતાજીના દર્શન, પૂજા-અર્ચના, પરંપરાગત ધાર્મિક વિધિઓ, સામૂહિક પ્રસાદ અને ભોજન સાથે ઉજાણી સંપન્ન થઈ હતી. આશરે ૩૫૦ વર્ષથી જળવાયેલી આ પરંપરા આજે પણ ગામના વિવિધ સમાજના લોકોને એકસાથે જોડે છે. દાઉદપુરની આ ઉજવણી ગામની ધાર્મિક શ્રદ્ધા, સામાજિક એકતા અને ગ્રામ્ય સંસ્કૃતિનું જીવંત ઉદાહરણ બની રહી છે.
રિપોર્ટ. અનિલ રામાનુજ પાટણ
